Een waterverzachter maakt gebruik van een synthetische (kunstmatige) hars waarmee ionen uitgewisseld kunnen worden. In het geval van de waterverzachter worden de calcium en magnesium ionen in hard water omgewisseld voor ‘zachte’ natrium ionen. We spreken hierna dan ook wel van zacht water.

Voor het omwisselproces stroomt het leidingwater door een cilinder waarin miljoenen kleine harsbolletjes geplaatst zijn. De ‘harde’ calcium- en magnesiumionen blijven ‘plakken’ op deze bolletjes terwijl ze worden omgewisseld voor de natriumionen.

Door de uitwisseling van ionen noemen we een waterverzachter ook wel een ionenwisselaar. De uitwisseling is de eerste stap op weg naar zacht water.

Harsbolletjes raken door het onthardingsproces geleidelijk verzadigd met calcium- en magnesiumionen. Ze hoeven dan niet te worden vervangen maar ze kunnen worden geregenereerd. Dirt gebeurd door de harscilinder te spoelen met een zoute oplossing van o.a. natriumionen. Hierna is er weer capaciteit beschikbaar voor de levering van zacht water. Bij een volumegestuurde waterverzachter worden de momenten van regerenatie volledig automatisch bepaald door het waterverbruik te tellen.

Tijdens een regeneratie worden calcium en magnesiumionen, samen met de zoute oplossing afgevoerd. De waterverzachter start vervolgens een nieuwe cyclus.